«Η φωνή που έγινε κοινότητα»
Πριν υπάρξουν σύλλογοι, φεστιβάλ και δράσεις, υπήρχαν οι άνθρωποι. Στα χωριά του Πωγωνίου, το τραγούδι δεν ήταν τέχνη για τη σκηνή. Ήταν τρόπος ζωής. Ήταν μνήμη, επικοινωνία, παρηγοριά, γιορτή.
Οι Πωγωνίσιοι δεν έμαθαν το πολυφωνικό τραγούδι — το κληρονόμησαν. Το κουβάλησαν στις φωνές τους, στα ξενιτεμένα τους βήματα, στις χαρές και στα μοιρολόγια τους. Και όταν οι καιροί άλλαξαν και οι φωνές άρχισαν να λιγοστεύουν, γεννήθηκε η ανάγκη να μην χαθεί αυτό που εκείνοι κράτησαν ζωντανό για αιώνες.
Η ίδρυση – μια πράξη ευθύνης
Έτσι γεννήθηκε, το 2017, ο Σύλλογος Πωγωνίσιου Πολυφωνικού Τραγουδιού. Όχι ως κάτι καινούργιο, αλλά ως συνέχεια.
Ως μια συνειδητή πράξη ευθύνης απέναντι στους Πωγωνίσιους τραγουδιστές — γνωστούς και άγνωστους — που κράτησαν την παράδοση χωρίς μικρόφωνα, χωρίς σκηνές, χωρίς αναγνώριση.
Από την αρχή, ο Σύλλογος δεν στάθηκε απέναντι στην παράδοση σαν θεατής. Στάθηκε μέσα της. Με πυξίδα τη βιωματική εμπειρία, τα μέλη του αναζήτησαν τους παλιούς τραγουδιστές, κατέγραψαν μνήμες, συνέλεξαν ιδιώματα και μελωδίες, αφουγκράστηκαν φωνές που έσβηναν — και τις έφεραν ξανά στο παρόν.
Από την κοινότητα στο φεστιβάλ
Τα πρώτα χρόνια ήταν χρόνια θεμελίωσης. Και πολύ γρήγορα, η ανάγκη για έκφραση έγινε πράξη. Το 2018 ξεκίνησε το Φεστιβάλ Πολυφωνικού Τραγουδιού.
Από μια μικρή τοπική συνάντηση, εξελίχθηκε σε μια ζωντανή γιορτή της πολυφωνίας, φέρνοντας κοντά ομάδες από την Ήπειρο, την Ελλάδα αλλά και το εξωτερικό.
Στα Κτίσματα, στους Κουκλιούς, στη Βήσσανη, , στα χωριά του Πωγωνίου, το τραγούδι ξαναβρήκε το φυσικό του χώρο, την κοινότητα. Οι παλιοί τραγουδιστές στάθηκαν δίπλα στους νεότερους. Και ο κύκλος άρχισε ξανά να ανοίγει.
Αυτή την χρονιά, το 2026, διοργανώνουμε το 8ο Φεστιβάλ Πολυφωνικού τραγουδιού και μουσικής στον τόπο μας. Στον τόπο που γεννήθηκε το πολυφωνικό τραγούδι της Ηπέιρου.
Οι φορείς της μνήμης
Στο επίκεντρο αυτής της πορείας βρίσκονταν πάντα οι Πωγωνίσιοι. Οι αληθινοί δάσκαλοι.
Με τη μνήμη, τη φωνή και την εμπειρία τους, μετέδωσαν όχι μόνο τραγούδια αλλά έναν ολόκληρο τρόπο ύπαρξης, να ακούς τον άλλον, να στηρίζεις τη φωνή του,
να γίνεσαι μέρος μιας ενιαίας έκφρασης. Η παράδοση δεν μπήκε σε βιβλία. Συνέχισε να περνά από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Εξωστρέφεια – όταν η φωνή ταξιδεύει
Ο Σύλλογος δεν έμεινε στον τόπο του. Το πολυφωνικό τραγούδι ταξίδεψε σε φεστιβάλ και συναντήσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, μεταφέροντας όχι μόνο ήχο, αλλά και πολιτιστική ταυτότητα. Όχι ως φολκλόρ, αλλά ως ζωντανή εμπειρία.
Κάθε εμφάνιση ήταν μια υπενθύμιση ότι αυτή η παράδοση έχει ρίζες βαθιές — και ανθρώπους που τη στηρίζουν.
Το πιο σημαντικό βήμα – οι ΠωγωΝέοι
Και μέσα σε αυτή τη διαδρομή, γεννήθηκε κάτι που έδωσε νέο νόημα σε όλα.
Οι ΠωγωΝέοι.
Το παιδικό τμήμα του Συλλόγου δεν είναι απλώς μια εκπαιδευτική δράση. Είναι η πιο καθαρή απόδειξη ότι η παράδοση συνεχίζεται. Παιδιά που δεν μεγάλωσαν απαραίτητα στα χωριά, στέκονται σε κύκλο, ακούν, δοκιμάζουν, γελούν, επιμένουν. Μαθαίνουν να κρατούν ρόλο. Μαθαίνουν να αναπνέουν μαζί Και σιγά σιγά, η πολυφωνία παύει να είναι κάτι «παλιό» — γίνεται δικό τους.
Οι ΠωγωΝέοι δεν αναπαράγουν απλώς τα τραγούδια. Τα ξαναγεννούν.
Σήμερα – μια ζωντανή αλυσίδα
Σήμερα, ο Σύλλογος Πωγωνίσιου Πολυφωνικού Τραγουδιού είναι κάτι περισσότερο από ένας πολιτιστικός φορέας. Είναι μια ζωντανή αλυσίδα. Από τους παλιούς τραγουδιστές, στους σημερινούς ερμηνευτές, και από εκεί — στους ΠωγωΝέους.
Δεν είναι απλώς ένας σύλλογος. Είναι μια κιβωτός μνήμης. Και ταυτόχρονα, ένα εργαστήρι μέλλοντος.
Κι αν έπρεπε να ειπωθεί με μια εικόνα…
Ένας κύκλος.
Στη μία πλευρά, οι παλιοί.
Στην άλλη, τα παιδιά.
Και στη μέση, το τραγούδι να περνά από φωνή σε φωνή.